Hôm ký hợp đồng với nhà thầu, tôi liếc mắt thấy dòng cuối trang 7 ghi "phí cầu thang vận chuyển chưa gồm thang máy". Tôi lắc đầu vì vốn tưởng thang máy miễn phí, nào ngờ nhà thầu tính thêm 18 triệu cho chính hạng mục mình tưởng đã gồm. Sau lần đó tôi lật lại toàn bộ 40 trang báo giá mà tôi gần như ký mà chẳng buồn soi. Thời điểm này tôi làm mảng cung ứng nội thất được 2 năm, nhưng cú sốc đó vẫn ám ảnh tôi mỗi lần nhận báo giá. Tôi viết bài này để bạn khỏi rơi vào cái bẫy y như tôi. Cái bẫy tôi bắt gặp ở ô "khối lượng theo bản vẽ" Có lần, tôi so sánh bản vẽ phòng khách với bảng báo giá thì nhận ra họ tính khối lượng ốp tường lên 1.4 lần so với diện tích thực. Chi tiết hơn, tường bếp của tôi chỉ 12m2 nhưng trong báo giá nhà thầu để 16.8m2. Tôi lấy thước laser đo bằng thước laser và tính ra số tiền dư lên tới 7,5 triệu đồng. Điều tôi ngạc nhiên là, nếu tôi lười kiểm tra thì khoản chênh đó đã thành lợi nhuận của họ mà tôi không hề biết. Từ lần đó, tôi rút ra bài học: mỗi khi báo giá ghi "khối lượng theo bản vẽ" tôi bắt buộc đo lại bằng thước laser, vì số liệu in có thể sai lệch. Trong quá trình tìm hiểu báo giá thi công nội thất chung cư, tôi luôn nhắc mình kiểm tra khối lượng thực tế, vì sai số 1.4 lần là chuyện thường. Phần chìm mà nhà thầu nào cũng khéo giấu trong đơn giá Khía cạnh thứ hai tôi sắp kể là phần keo, sơn lót, vít bắn, silicon hay bị nhét chung vào một dòng đơn giá. Tôi từng đối chiếu ba nhà thầu khác nhau cho cùng một vật liệu nhập từ kho quen, thì đơn giá Silicon chênh cùng keo dán gỗ chênh nhau 2.3 lần. Thật tình mà nói, hồi đó tôi chẳng buồn để ý vì nghĩ vài chục nghìn không đáng. Nhưng đến khi tôi phân tách từng hạng mục bằng một phép tính nhỏ, tôi tiết kiệm được 4 triệu từ chính mục này. Cách tôi làm rất đơn giản: tôi lấy tổng tiền vật tư phụ, chia cho số đầu việc, rồi đem so giá ngoài chợ. Nếu cao hơn 1.5 lần thì tôi bắt họ phân tích từng con số. Tôi gợi ý bạn đừng bao giờ nhận báo giá gộp chung mà không hỏi vì tiền của bạn. Mảnh giấy ghi chú sau phòng ngủ mà tôi ước đọc sớm hơn Điều thứ ba tôi kể là mảnh giấy nhớ viết chì ở dòng "phát sinh ngoài phạm vi hạng mục" đã làm tôi suýt trả thêm 15 triệu. Tôi thắc mắc cái dòng này nghĩa là sao, thế là tôi đề nghị nhà thầu tách rõ tiền chờ nghiệm thu, dọn dẹp và trông coi công trường. Sau khi họ liệt kê, tôi thống kê được 9 dòng phí phụ không rõ ràng, tổng cộng 9,6 triệu đồng. Điều tôi ước đọc sớm hơn là mấy khoản kiểu này thường xuất hiện ở cuối hợp đồng và nếu không hỏi trước thì coi như mất trắng. Vì vậy tôi soạn một bảng phụ lục hợp đồng riêng nhằm chặn từ đầu mọi chi phí phát sinh. Trong bảng tôi ghi cụ thể từng đầu việc, giá không đổi và thời điểm trả tiền. Tôi nhận ra cách này nên làm vì ít ai tự kiểm và tôi chưa bao giờ bị chèn thêm. So sánh ba báo giá tôi nhận sau khi tự lọc bằng kinh nghiệm giám sát Sau cùng tôi sẽ kể là kinh nghiệm so sánh ba báo giá A, B, C cho cùng căn 65m2 và hai mươi hạng mục thi công. Khi tôi đã loại các khoản phình, kết quả thật bất ngờ: nhà thầu C không đắt như tôi nghĩ, còn nhà thầu A mắc hơn mà vật tư tương đương. Chi phí ban đầu là 190 triệu, nhưng sau khi tôi loại 7 mục không cần thiết thì giảm xuống 154 triệu. Phương pháp tôi dùng là để ý từng con số cuối rồi đối chiếu với bảng giá chung và hỏi trực tiếp nhà thầu từng mục. Tôi ngộ ra rằng báo giá thấp chưa chắc tốt, mà phải nhìn vào từng dòng. Nếu bạn đang chuẩn bị thi công, tôi gợi ý bạn nên thử cách này: so ít nhất ba nhà thầu, loại hết những dòng khó hiểu, rồi đem so diện tích thực tế. Tôi nghĩ bạn có thể cắt ít nhất 10-15% chi phí mà không cần giảm chất lượng.